Viết bởi: Jean-Paul Faraj
Biên soạn và sắp xếp: BitpushNews
Mặc dù vững chắc ở vị trí hàng đầu về vốn hóa thị trường tiền điện tử, nhưng sự tham gia tương đối thấp của Bitcoin trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi) đang khơi dậy một cuộc thảo luận sâu sắc về vai trò tương lai của nó.
Trong hơn một thập kỷ, Bitcoin đã là nền tảng của hệ sinh thái tiền điện tử - được ca ngợi vì tính phi tập trung, khả năng chống kiểm duyệt và sự khan hiếm có thể chứng minh được. Tuy nhiên, mặc dù Bitcoin chiếm ưu thế về vốn hóa thị trường và gần đây đã được săn đón trở lại, nhưng nó vẫn phần lớn khác biệt với một trong những lĩnh vực năng động nhất của không gian tiền điện tử - DeFi.
Theo dữ liệu từ Bitcoin Layers, chỉ có khoảng 30 tỷ đô la Bitcoin (chỉ 1,875% tổng nguồn cung của nó) được sử dụng trong DeFi. Ngược lại, Ethereum có khoảng 50 tỷ đô la ETH bị khóa trong DeFi, chiếm khoảng 23% nguồn cung của nó.
Khoảng cách này làm nổi bật một mâu thuẫn cốt lõi trong câu chuyện Bitcoin ngày nay: mặc dù BTC nắm giữ giá trị to lớn, nhưng tương đối ít BTC được tích cực sử dụng trên chuỗi để cung cấp cơ hội lợi nhuận. Khoảng cách này đang thúc đẩy một làn sóng đổi mới xung quanh việc đóng gói, đặt cọc và các phương pháp khác để đưa Bitcoin vào nền kinh tế DeFi, do đó mở khóa các phương tiện để làm cho BTC trở thành một tài sản vốn sinh lợi.
Bitcoin Layers*: Lượng cung BTC được phân bổ theo mạng, hiển thị tất cả BTC được đóng gói
Hệ sinh thái DeFi của Ethereum đã tạo ra các công cụ cho vay, đặt cọc và giao dịch. Ngược lại, Bitcoin gốc vẫn khó sử dụng hiệu quả, đặc biệt là đối với người dùng mới. Thời gian giao dịch chậm, phí có thể thay đổi và thường cao, đồng thời kiến trúc của Bitcoin thiếu khả năng lập trình cung cấp năng lượng cho các ứng dụng dựa trên Ethereum.
Khi lĩnh vực tiền điện tử rộng lớn hơn trưởng thành, điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Bitcoin có thể tham gia một cách ý nghĩa vào nền kinh tế trên chuỗi không? Nếu vậy, làm thế nào chúng ta có thể giúp họ tham gia mà không buộc những người nắm giữ BTC thông thường phải trải qua một loạt các cầu nối, mã thông báo được đóng gói và các ứng dụng xa lạ?
Vấn đề: Thiết kế của Bitcoin và tính thực tế của DeFi
Kiến trúc cơ bản của Bitcoin không được tối ưu hóa cho khả năng lập trình cao của các hợp đồng thông minh ngày nay. Cơ chế bằng chứng công việc (PoW) của nó ưu tiên bảo mật và phi tập trung hơn là theo đuổi biểu thức logic phức tạp - lựa chọn thiết kế này khiến nó trở thành một công cụ lưu trữ giá trị đáng tin cậy, nhưng cũng dẫn đến sự hạn chế trong khả năng thích ứng của nó trong các ứng dụng DeFi và hợp đồng thông minh phức tạp. Chính vì lý do này, Bitcoin gốc khó hòa nhập vào hệ sinh thái tài chính kết hợp đang phát triển mạnh mẽ trên các chuỗi công khai như Ethereum và Solana.
Trong quá khứ, chúng ta đã thấy một số giải pháp thay thế:
Đóng gói Bitcoin: Người dùng chuyển đổi BTC sang mã thông báo ERC-20 để truy cập DeFi dựa trên Ethereum. Điều này giới thiệu rủi ro lưu ký vì tính thanh khoản của mã thông báo có thể không minh bạch và không phải lúc nào cũng được hỗ trợ BTC theo tỷ lệ 1:1 bởi người giám sát của bên thứ ba.
Giao thức bắc cầu: Các nền tảng chuỗi chéo cho phép chuyển BTC sang các hệ sinh thái khác. Tuy nhiên, việc bắc cầu thủ công làm tăng thêm ma sát, độ phức tạp và rủi ro - đặc biệt là đối với người dùng không am hiểu về kỹ thuật.
Nền tảng lưu ký: Các dịch vụ tập trung như Coinbase cung cấp lợi nhuận BTC, nhưng yêu cầu người dùng từ bỏ quyền lưu ký và thường trả lại bằng điểm, stablecoin hoặc mã thông báo độc quyền thay vì BTC.
Mỗi lựa chọn đi kèm với sự đánh đổi thách thức các nguyên tắc cốt lõi của Bitcoin: bảo mật, đơn giản và chủ quyền của người dùng.
Rào cản gia nhập: Tại sao trải nghiệm người dùng vẫn quan trọng
Sự tích lũy BTC năm 2024, river.com
Đối với những người nắm giữ Bitcoin tò mò muốn làm nhiều hơn với tài sản của họ (kiếm lợi nhuận, tham gia quản trị trên chuỗi hoặc thử DeFi), con đường gia nhập vẫn còn rời rạc, không trực quan và thường gây khó khăn. Mặc dù cơ sở hạ tầng đã trưởng thành, nhưng trải nghiệm người dùng vẫn còn tụt hậu và đối thủ cạnh tranh không chỉ là các blockchain khác mà còn là TradFi.
Sự ma sát này tạo ra một rào cản gia nhập chính. Hầu hết người dùng không muốn trở thành người dùng nâng cao của DeFi - họ muốn tăng tài sản ròng và nắm giữ BTC một cách đơn giản, an toàn mà không cần phải điều hướng qua mê cung các ứng dụng, cầu nối và giao thức, giống như những người mua Bitcoin gần đây đã mua lượng lớn ngoại tuyến thông qua các nhà môi giới, ETF và các sản phẩm như Strategy của Michael Saylor.
Để chuyển đổi làn sóng người dùng tiếp theo từ những người nắm giữ ngoại tuyến đơn giản sang người dùng trực tuyến, các công cụ cần loại bỏ sự phức tạp này mà không hy sinh quyền kiểm soát, quyền tự lưu giữ hoặc tính minh bạch. Đây là nơi các giao thức mới nổi và trải nghiệm ví hiện đại bắt đầu thực sự phát huy tác dụng - cung cấp quyền truy cập thân thiện với người dùng vào các chức năng cơ bản của DeFi đồng thời duy trì các nguyên tắc cốt lõi của Bitcoin.
Trải nghiệm người dùng tốt hơn không chỉ là phần thưởng thêm vào, mà là cơ sở hạ tầng quan trọng cho giai đoạn chấp nhận tiếp theo của Bitcoin.
Phương pháp mới để kiếm lợi nhuận và năng suất BTC trên chuỗi
Nhiều giải pháp mới nổi nhằm mục đích giúp Bitcoin dễ sử dụng hơn trong DeFi - mỗi giải pháp đều có sự đánh đổi khác nhau:
1. Đặt cọc, tái đặt cọc và chương trình lợi nhuận dựa trên điểm
Các nền tảng như Babylon và Lombard hiện cung cấp các chương trình lợi nhuận liên quan đến Bitcoin thông qua điểm hoặc mã thông báo phần thưởng, thường thông qua đặt cọc/tái đặt cọc, các mã thông báo này thường có thể đổi lấy phúc lợi hoặc airdrop trong tương lai. Các hệ thống này hấp dẫn đối với những người áp dụng sớm và người dùng tiền điện tử bản địa theo đuổi airdrop và mã thông báo kinh tế cụ thể cho nền tảng. Các sản phẩm này thường bao gồm việc chuyển đổi BTC sang tiêu chuẩn BTC được đóng gói, sau đó khóa tài sản trong nhiều chương trình/sản phẩm khác nhau để kiếm lợi nhuận thay đổi. Đối với các nhà giao dịch trực tuyến am hiểu, có thể kiếm được lợi nhuận cao, nhưng điều này đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc hơn về cách sử dụng tiền điện tử cũng như cầu nối, đóng gói và gửi tiền thủ công.
Ưu điểm:
Nhiều cơ hội lợi nhuận
Thường là tự lưu ký
Nhược điểm:
Phần thưởng không được thanh toán bằng BTC
Thường yêu cầu thời gian khóa
Giá trị lâu dài của phần thưởng là không chắc chắn
2. Bitcoin Layer 2 và giao thức meta
Các phát triển như Lightning Network, Rootstock (RSK), Alkanes và Layer 2 mới nổi như Botanix và Starknet đang mang lại các chức năng, khả năng lập trình và tốc độ mới cho Bitcoin. Những đổi mới này cho phép các trường hợp sử dụng như thanh toán nhanh, NFT và hành vi tương tự như hợp đồng thông minh. Do đó, người dùng hiện có thể sử dụng BTC của họ để truy cập vào một loạt các cơ hội DeFi - chẳng hạn như bằng cách khóa tiền để bảo mật mạng, tham gia tạo lập thị trường, cho vay và vay hoặc chuyển đổi tài sản để hỗ trợ các tiêu chuẩn BTC được đóng gói trên nhiều giao thức khác nhau. Khi ngày càng có nhiều nhóm xây dựng các mạng này, hệ sinh thái các cơ hội lợi nhuận dựa trên Bitcoin sẽ tiếp tục mở rộng.
Ưu điểm:
Mở rộng các trường hợp sử dụng của Bitcoin
Phù hợp với kiến trúc của Bitcoin
Nhiều lựa chọn kiếm lợi nhuận trên chuỗi
Nhược điểm:
Vẫn còn tương đối sớm và phân tán
Cần có sự hiểu biết từ trung cấp đến nâng cao để sử dụng
Cần có nhiều tài nguyên nhà phát triển để xây dựng hầu hết các tiện ích đã tồn tại trên các chuỗi hợp đồng thông minh khác
3. Tích hợp ví thông minh và lợi nhuận BTC gốc
Các ví như Braavos cung cấp một số chức năng cho phép người dùng kiếm lợi nhuận BTC gốc mà không cần đóng gói Bitcoin của họ theo cách thủ công hoặc từ bỏ quyền lưu ký. Người dùng có thể đầu tư BTC trực tiếp thông qua ví của họ mà không phải giải quyết những trở ngại thường gặp khi bắc cầu hoặc sử dụng các ứng dụng bên ngoài. Các bước phức tạp - chẳng hạn như gửi tiền, đóng gói và bắc cầu - được xử lý liền mạch ở chế độ nền và BTC được triển khai vào các chiến lược DeFi cụ thể. Phương pháp thân thiện với người dùng này được thiết kế để giúp mọi người có thể tiếp cận lợi nhuận BTC, bất kể nền tảng kỹ thuật hoặc kinh nghiệm tiền điện tử của họ.
Ưu điểm:
Lợi nhuận được thanh toán bằng BTC (thay vì điểm hoặc mã thông báo đại diện)
Không cần cầu nối thủ công hoặc lưu ký của bên thứ ba
Tự lưu ký theo mặc định
Thân thiện với người mới bắt đầu
Nhược điểm:
Phụ thuộc vào việc chuyển đổi sang BTC được đóng gói
Cần có một mức độ tin tưởng nhất định vào cơ chế bắc cầu và cơ sở hạ tầng giao thức lợi nhuận
Bức tranh lớn hơn: Vai trò không ngừng phát triển của Bitcoin trên chuỗi
Câu chuyện về Bitcoin từ lâu đã xoay quanh 'lưu trữ giá trị' - nó đã hoàn thành vai trò này một cách đáng tin cậy. Tuy nhiên, khi nền kinh tế trên chuỗi phát triển, ngày càng có nhiều áp lực để Bitcoin hòa nhập vào ngăn xếp tài chính mới nổi này và thực hiện lời hứa của nó như một cơ sở hạ tầng thanh toán đáng tin cậy.
Để làm được điều này mà không hy sinh tính phi tập trung hoặc niềm tin của người dùng, cơ sở hạ tầng mới phải giúp những cơ hội này dễ dàng tiếp cận mà không cần chuyên môn kỹ thuật hoặc từ bỏ các nguyên tắc cốt lõi của Bitcoin.
Điều này có nghĩa là:
Lợi nhuận nên được ưu tiên thanh toán bằng BTC, thay vì tài sản phái sinh
Quyền lưu ký phải được giữ lại cho người dùng
Độ phức tạp phải được trừu tượng hóa, thay vì chuyển cho người dùng
Các sản phẩm như Braavos, Lombard, Babylon và những sản phẩm khác được đề cập trong bài viết này là những ví dụ về cách những ý tưởng này đang được thực hiện. Cho dù bằng cách cho phép người dùng kiếm lợi nhuận thông qua đặt cọc hay bằng cách nhúng hỗ trợ Bitcoin trực tiếp vào các tùy chọn tự lưu ký và tự động hóa sự phức tạp đằng sau nó, họ đang giúp những người nắm giữ Bitcoin dễ dàng tiếp cận DeFi hơn mà không cần họ phải rời khỏi hệ sinh thái Bitcoin hoàn toàn.
Cẩn thận thu hẹp khoảng cách
Sự chuyển đổi của Bitcoin sang nền kinh tế trên chuỗi sẽ không diễn ra ngay lập tức - và không nên như vậy. Sự thận trọng, đơn giản và chủ quyền cá nhân là nền tảng của các nguyên tắc cốt lõi của Bitcoin. Tuy nhiên, khi ngày càng có nhiều công cụ tôn trọng những giá trị này và cung cấp các chức năng mới xuất hiện, vai trò của BTC trong nền kinh tế tiền điện tử rộng lớn hơn đang không ngừng phát triển.
Thách thức hiện tại là xây dựng các hệ thống mở, an toàn và quan trọng nhất là có thể truy cập được. Nếu một tỷ người dùng tiếp theo tham gia thông qua Bitcoin, họ sẽ cần một trải nghiệm đáp ứng nhu cầu hiện tại của họ và được chấp nhận bởi một nhóm người dùng rộng lớn hơn.